Menu

घुराइ बानी होइन, रोग

अतुल मिश्र

काठमाडौ, वैशाख १० – सुत्दा घुर्ने बानी छ ? घुर्दाघुर्दै सास रोकिनाले आत्तिएर ब्युँझने गर्नुभएको छ ? राति बारम्बार निद्रा खलबलिन्छ ? निद्रामा बर्बराउनुहुन्छ ? उत्तर सकारात्मक छ भने एकपटक चिकित्सककहाँ गइहाल्नुस् । बढी घुर्नु आफैंमा एउटा रोग हो । 

‘घुर्दा सास बन्दसमेत हुन्छ, तर सास दस सेकेन्डभन्दा बढी रोकिनु असामान्य हो,’ पल्मोनरी क्रिटिकल केयर एन्ड स्लिप मेडिसिन कन्सलटेन्ट डा. रमेश चोखानी भन्छन्, ‘एक घन्टामा पाँचपटकभन्दा बढी समयसम्म सास रोकिने समस्या छ भने चिकित्सकीय सल्लाह आवश्यक

छ ।’ उनका अनुसार घुर्दा सास रोकिने समस्या देखिएकाहरूलाई मुटुको रोग, पक्षाघातको सम्भावना धेरै हुन्छ । 

अमेरिकन एकेडमी अफ ओटोल्यारेंगोलजी -हेड एन्ड नेक सर्जरी) को तथ्यपत्रअनुसार ४५ प्रतिशत सामान्य वयस्क व्यक्ति कहिलेकाहीँ घुर्ने गरेका छन् । २५ प्रतिशतलाई घुर्ने बानी हुन्छ । पुरुष र बढी तौल भएकाहरूमा यो समस्या उमेर सँगसँगै बढ्दै जान्छ ।

घुराइ श्वास-प्रश्वासका बेला सास रोकिने संकेत हुन सक्ने भएकाले यसलाई सामान्य रूपमा भने लिनु हँुदैन ।

‘घुरिरहेका व्यक्तिलाई गहिरो निद्रामा रहेको ठानिन्छ,’ डा. चोखानी भन्छन्, ‘तर घुर्नु राम्रो स्वास्थ्यको सूचक होइन ।’

घुर्ने बानी लागेकाहरूले राति राम्ररी निदाउन सक्तैनन््, फलस्वरूप उनीहरू दिनभरि सुस्त देखिन्छन् । हाल सास रोकिने समस्याको उपचार गराइरहेका काठमाडौंका एक व्यवसायी दुईपटक ब्यांकको चेकमा हस्ताक्षर गर्दागर्दै निदाएका थिए । घुराइका कारण निद्रामा अवरोधले गर्दा व्यक्तिको एकाग्रता भंग हुन्छ । यसले कार्यकुशलतामा नराम्रो प्रभाव पर्छ ।

घुर्दा कुनैकुनै बेला सास यतिसम्म अवरुद्घ हुन्छ, उक्त व्यक्ति आत्तिएर ब्युँझन्छ । यस्तो अक्सिजनको कमीले गर्दा हुन्छ । निदाएका बेला सास नली सामान्य अवस्थाको दाँजोमा बढी साँघुरो हुन्छ, जिब्रोपछाडिको वायुमार्ग झन् बढी साँघुरो हुन्छ । वायुमार्ग पूरै बन्द भए सास रोकिन्छ । 

टन्सिल बढ्नु, तल्लो बंगारा दोषयुक्त हुनु, जिब्रो मोटो हुनुजस्ता कारणले समेत वायुमार्ग बढी साँघुरो भएर अक्सिजन प्रवाह रोकिन सक्छ । सास तान्दा नाक आंशिक रूपले बन्द हुने कारण घाँटीको तल्लो खण्डमा दबाव उत्पन्न हुन्छ । अनि सास नलीका भित्ता एकअर्काको अझ नजिक आउँछन् ।

तीव्र स्वरले घुर्ने र निद्रामा सास रोकिने रोग धेरैजसो मोटा व्यक्तिलाई हुन्छ । १७ इन्च वा त्योभन्दा मोटो गर्दन भएका घाँटी भएका पुरुष र १५ इन्च मोटो घाँटी भएका महिलामा यस्तो समस्या पाउने गरिन्छ । केही व्यक्तिमा भने यो रोगको कारणै पत्ता लगाउन सकिँदैन । बालबालिकामा भने टन्सिल बढ्नाले सामान्यतः यो रोग

लाग्छ । तीस वर्षभन्दा माथिको दुईदेखि चार प्रतिशत जनसंख्यामा घुर्ने समस्या पाउने गरिएको डा. चोखानी बताउँछन् ।

उपचार

निद्रामा सास अवरोधको शंका भए यसको पुष्टिका लागि चिकित्सकहरूले रोगीको निद्रासम्बन्धी अध्ययन गर्छन् । रोगी सुत्दाताका पोली सोनोग्राफी गरिन्छ । यसअन्तर्गत निदाएका बेला मस्तिष्कको गतिविधि, मुटुको गति, खुट्टाको सञ्चालन, अक्सिजनको स्तर तथा सास सञ्चालन ६ देखि ८ घन्टासम्म रेकर्ड गरिन्छ । विभिन्न संवेदकहरूका माध्यमले रोगीको मुटु, फोक्सो, रगतमा अक्सिजनको मात्रा लगायतका विभिन्न अंगको अनुगमन गरिन्छ ।

निद्रासम्बन्धी अध्ययनले रोगी घुर्छ मात्र र ऊ निदाएका बेला सास अवरोध धेरै कम हुने देखाए ऊ सास रोकिने रोगबाट पीडित मानिँदैन ।

रोगी बढी घुर्दैन भने उसलाई शरीरको तौल अलि कम गर्न सल्लाह दिइन्छ । साँझ रक्सी वा चुरोट नखान, नाक सम्भव भएसम्म सफा राख्न, कोल्टो सुत्न प्रेरित गरिन्छ ।

चिकित्सकले पहिले विभिन्न परीक्षणद्वारा घुर्ने कारण पत्ता लगाउँछन् । नाकमा मासु पलाउनु, नाकको पर्दा बांगो हुनु घुराइको कारण भए शल्यक्रियाको सुझाव समेत

दिइन्छ । 

सास अवरोध हटाउन सी पैप मेसिन

‘कन्टिन्युअस पोजिटिभ एयर वे प्रेसर’ मेसिन सास अवरोधका सिकार भएकाहरूका लागि अत्यन्त उपयोगी मानिन्छ । यो मेसिनमा भएको ब्लोअर -हावा पmयाँक्ने) ले हावालाई लचिलो नलीको माध्यमले धकेल्छ । यो नली एउटा मास्कले जोडिएको हुन्छ, जसलाई तपाईंले सुत्दाताका नाक र मुखमा लगाउनुपर्छ ।

नलीको माध्यमले हुने हावाको निरन्तर प्रवाहले नाक र घाँटीको हावा आउने जाने बाटोलाई शिथिल हुन पाउँदैन । अनि सास पनि रोकिन्छ ।  

‘सास अवरोध हुनेहरूले यो मेसिन उपयोग गरेपछि तिनको रक्तचाप सामान्य हुन्छ, मुटुको चाल सामान्य हुन्छ, निद्रा मजाले लाग्न थाल्छ,’ डा. चोखानी भन्छन्, ‘यसपछि रोगीहरू आफूलाई युवा र इनर्जेटिक अनुभव गर्छन्, सास रोकिनाले हुने  समस्याबाट जोगिन

सक्छन् ।’

घुराइ कम गर्ने उपाय

सामान्य र कहिलेकाहीँ घुर्ने समस्या भएका वयस्क व्यक्तिहरूले त्यो रोग आफैं निको पार्ने केही उपाय अपनाउन सक्छन् ।

डा. चोखानीका अनुसार यस अन्तर्गत कुनै स्वस्थ व्यक्ति वा खेलाडीको जीवनशैली अपनाउनुपर्छ, ताकि मांसपेशी बलियो होस् र शरीरको तौलमा कमी आओस् । रोगीले स्लिपिङ ट्याबलेट,  एन्टि- हिस्थामिनिक औषधि उपयोग गर्नु हँुदैन ।

सुत्न जानुभन्दा न्यूनतम चार घन्टाअघिसम्म मद्यपान गर्नु हुँदैन । सुत्नुभन्दा तीन घन्टाअघिसम्म गरिष्ठ भोजन गर्नु हँुदैन । नियमित सुत्ने प्रक्रिया विकसित गर्नुपर्छ । उत्तानो होइन, कोल्टो सुत्नुपर्छ । तकिया बेडभन्दा चार इन्च अग्लो हुनुपर्छ । 

मुटु रोगको लक्षण हुन सक्छ घुराइ

घुराइले रातिको निद्रा मात्र बिगार्दैन, यो उच्च रक्तचाप, मुटुरोग, हृदयाघातको कारणसमेत बन्न सक्छ । हंगेरीको बुडापेस्टस्थित सेमिलेबिस विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताका अनुसार जोडले घुर्नु र सास रोकिनुको सम्बन्ध मुटुसँग सम्बन्धित रोगसँग हुन्छ ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले यो नतिजासम्म पुग्न १२ हजार

६ सय ४३ व्यक्तिसँग कुराकानी गरेका थिए । यसबाट के थाहा पाइयो भने घुर्ने व्यक्तिलाई 

हार्ट एटयाकको खतरा ३४ प्रतिशत बढी हुन्छ, स्ट्रोक

-पक्षाघात) को खतरा ६७ प्रतिशत बढी हुन्छ ।

अनुसन्धानको तथ्यांक

अनुसार बिस्तारैबिस्तारै घुर्ने व्यक्तिलाई भने मुटुरोगको खतरा हुँदैन । महिलामा अलिअलि घुराइले हाइपरटेन्सनको जोखिम बढाउँछ । यस्तै पुरुषहरूमा ७० वर्षको आयुपछि घुर्ने प्रवृत्तिमा कमीसमेत पाइन्छ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.